పద్మాపురం కబుర్లు

అరకులో పద్మాపురం గార్డెన్ ప్రవేశద్వారం ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. ఆర్చ్ మీద మనిషి బుర్రా, చేతులూ ఉంటాయి. ఒకచెయ్యి చెంపకు చేర్చుకొని ఉంటే, మరొక చేతిలో భూగోళం ఉంటుంది. సందర్శకులు తప్పనిసరిగా దానిముందు ఫోటోలు తీయించుకొంటారు. మేము కూడా అక్కడ నుంచొని ఫోటోలు దిగుతుండగా స్వెట్టర్ వేసుకొన్న ముసలి వ్యక్తి దగ్గరకు వచ్చి, `టీ తాగుతారా?` అని అడిగాడు. `ఇప్పుడుకాదు, చూసి వచ్చిన తరువాత,` అన్నాం. ఎంట్రన్స్‌కి కుడివైపున, రోడ్డుకి అటువైపు ఉన్న చిన్న టీ స్టాల్‌ని చూపించి అక్కడికే రమ్మన్నాడు.  

సాధారణంగా అరకులోయలో నాలుగు గంటలనుంచే చలి పెరిగిపోయి, చీకట్లు కమ్ముకోవడం మొదలౌతుంది. ఒకవేళ లైటింగ్ ఫెయిలయితే పద్మాపురం గార్డెన్స్‌ని స్కిప్ చేసి వెళ్ళిపోదామనుకొన్నాం. కానీ, మా అదృష్టం కొద్దీ ఆరోజు అయిదున్నర అయినా వెలుగు ఉంది. నిటారుగా పెరిగిని ఎత్తైన చెట్లని, చెట్లమీదకట్టిన ట్రీటాప్ హౌస్‌ని చూద్దామని ఉద్దేశ్యం. మిగిలినదంతా మామూలు పార్క్ లాగానే ఉంటుంది. లోనికి వెళ్ళాం. ఎత్తైన చెట్లు ఉన్నాయి కానీ ట్రీహౌస్ మాత్రం ఎక్కడా కనిపించలేదు. ఓ దశాబ్ధం క్రిత్రం వెళ్ళినప్పుడు చూసిన వాటిని ఇప్పుడు పిల్లలకి చూపించి ఆనంద పరుద్దామంటే నిరుత్సాహం మిగిలింది. బహుశా దానిని తీసేసి ఉంటారు. లేదా, మేమే మిస్సయ్యామో! 

పిల్లలు మా ఆల్బంలో చూసిన ఈ ప్లేస్ ఇప్పుడు మిస్సింగ్! `పోతే పోనీలెండి డూడ్స్ ఇప్పుడు మరో ఫన్ చేద్దాం,` అనుకొని డైనోసార్ల పని పట్టమంటే  ఒకళ్ళు డైనోసార్ పొట్టలో దూరి దానిని గిరగిరమని తిప్పితే, మిగిలిన ఇద్దరూ ఒకళ్ళు తోకా, మరొకళ్ళు బుర్రా పట్టుకొని చిట్టచివరికి దానిని మచ్చిక చేసుకొన్నారు. ఇంతకీ ఈ పిల్లలు ముగ్గురూ ఎవరో పరిచయం చెయ్యలేదు కదూ? చెప్తా - మా అమ్మాయిలు శ్రావ్య, వర్షితా; మా అన్నయ్యగారి అబ్బాయి ప్రణీత్. అప్పుడు తీసిన ఫోటో ఇదిగో ఇదే!  

తిరగని టోయ్ ట్రెయిన్, పనిచెయ్యని ఫౌంటెన్ అన్నీ అస్తవ్యస్తంగా ఉన్నాయి. ఏదీ సవ్యంగా లేకపోయినా ఎంట్రన్స్ టికెట్ కౌంటర్ మాత్రం చక్కగా నడుస్తుంది. టూరిజం డెవలప్మెంట్ వాళ్ళ దృష్ఠి అంతా ఆదాయం అభివృద్ది మీద మాత్రమే ఉన్నట్టుంది. ఎక్కడికక్కడ కలక్షనే! 

పార్క్ బయట టీ ముసలాయన మాకోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు. టీ చాలా బాగుంది. టీ కాసే ఆవిడ పిల్లలు  అక్కడే కూర్చుని చదువుకొంటున్నారు. `బడికి వెళుతున్నారా?` అని అడిగాను. కాన్వెంటుకాదు, గవర్నమెంట్ బడికే వెళుతున్నారని చెప్పింది. ఒక స్వచ్చంద సంస్థవాళ్ళు పుస్తకాలు, బట్టలు ఉచితంగా ఇస్తారట. బట్టలంటే ఒకటో, రెండో జతలు కాదు; సంవత్సరానికి ఆరు జతలు - స్కూల్ యూనీఫాం, మామూలు బట్టలు, చలి కోట్లూ కూడా ఇస్తున్నారంది. ఏదయినా మతసంస్థ అయ్యివుంటుందని అనుకొన్నాను కానీ, కాదట. `ఇక్కడ ఉండడానికి బాగుంటుందా?` అని అడిగితే `చాలా!` అని నవ్వుతూ చెప్పింది. `వూరు వెళితే, ఏముంటుంది అక్కడ?` అంది. టీ కొట్టు మీద మంచి ఆదాయమే వస్తుంది, పిల్లలు చక్కగా చదువుకొంటున్నారు. ఇంకేమి కావాలి అనేదే ఆవిడమాటల్లో ఆంతర్యం.

వెచ్చని టీ గొంతుదిగిన తరువాత, చల్లని వాతావరణంలో ఘాట్‌రోడ్ ద్వారా వైజాగ్ వైపు బయలుదేరాం.

© Dantuluri Kishore Varma

మధురమీ పానకం

అప్పుడైనా రొట్టెని పానకంలో ముంచుకొని తిన్నారా? తినిఉంటే ఆ రుచిని మీరు తప్పనిసరిగా `అమోఘం!` అని అనాల్సిందే. `ఇంతకీ, ఏ రొట్టి?` అని అడిగితే, `ఏ రొట్టయినా..` అని సమాధానం చెప్తాను. `ఏ పానకం?` అని అడిగితే మాత్రం `చెరుకుపానకం,` అనే చెప్తాను. చెరుకు పండే ప్రాంతాల్లో బెల్లం తయారీ కోసం క్రషర్స్‌ని ఏర్పాటు చేస్తారు. పల్లెప్రజల నోళ్ళల్లోనాని రూపుమారిపోయిన మాటల్లో క్రషర్ ఒకటి. వాళ్ళు దానిని కస్సర్ అని పలుకుతారు. మనం రోడ్డువార, జ్యూస్ సెంటర్లలో చెరుకురసం తీసే మెషీన్లని చూస్తాం కదా? అటువంటివే క్రషర్లంటే. ఈ క్రషర్స్ దగ్గర బెల్లంతో పాటూ, రొట్టెల్లో నంజుకోవడానికి ఉపయోగపడే పానకం కూడా లభ్యమౌతుంది.  ఓ పదిరోజుల క్రితం కాకినాడకి నలభై కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఊరికి వెళ్ళాను. సామర్లకోటకి నేషనల్ హైవే ఐదు మీద ఉన్న ప్రత్తిపాడుకి మధ్యలోచెరుకు విస్తారంగా పండే భూములు, వాటిని చేర్చి  బెల్లం తయారీ కేంద్రాలు ఉన్నాయి.

చెరుకు తోటల్లోనుంచి చెరుకుని కోసుకొని వచ్చిన తరువాత, క్రషర్ ద్వారా రసం తీస్తారు. దానిని బెల్లం వండడానికి ఉపయోగించే ఇనుప పెనంలోకి పంపి, క్రింద మంట పెడుతూ, పెద్ద చట్రం గరిటతో కోవా కలిపినట్టు కలుపుతారు. ఇక్కడ పొయ్యిలో మంటపెట్టడానికి ఉపయోగించే వంటచెరుకు రసం తీసేసిన చెరుకుపిప్పే! బాగా ఎండబెట్టి వంటచెరకుగా వాడతారు. రసం మరుగుతూ, చిక్కబడుతున్నప్పుడు తియ్యటి వాసన భలేగా ఉంటుంది. నోరూరిపోతుంది. రసంలోని వ్యర్థపదార్థాలు, పిప్పి మొదలైనవి తెట్టిలా తేలిపోతాయి. (అలా వ్యర్థాలు వేరుచేయడానికి కొన్ని రసాయనాలని కలుపుతారు). వాటిని గరిటతోతీసి వేరుచేసేస్తారు. క్రమంగా పానకం బంగారు రంగులోనికి మారుతుంది. పాకం తీగలుగా సాగుతుందనిపించే సమయానికి మౌల్డ్‌లోకి వొంపి, ఆరబెడతారు. బెల్లం ఆరి, గట్టి బడుతుంది. అప్పుడు మౌల్డ్‌లలోనుంచి బయటకు తీసి ప్యాక్‌చేసి, అట్టపెట్టెల్లో సర్ధి, మార్కెట్‌కి పంపుతారు.

మనం చెరుకు పానకం గురించి మొదలుపెట్టి బెల్లం తయారీ దాకా వచ్చేశాం. కొంచెం వెనక్కు వెళ్ళి పానకం తెచ్చుకొందాం! తెట్టు తీసేసిన తరువాత, తీగపాకం రావడానికి ముందు పాకాన్ని డబ్బాల్లోకి తీసి చల్లారనిస్తారు. తరువాత సీసాల్లో నింపి అమ్ముతారు. ఇలా తయారుచేసిన బెల్లం పాకానికి ఇంచుమించు తేనెకు ఉన్నన్ని పోషక విలువలు ఉంటాయని చెపుతారు.

ఇక్కడ చూడండి బెల్లం తయారీ గురించి ఈ వ్యక్తి ఏమి చెపుతున్నాడో

హైవేల్లో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, చెరుకుతోటలు కనిపించిన ప్రదేశాల్లో  కొంచెం జాగ్రత్తగా గమనిస్తే బెల్లం తయారీ కేంద్రాలు కనిపిస్తాయి. అటువంటప్పుడు తప్పనిసరిగా వెళ్ళిచూడండి. తయారుచేసే విధానం బాగుంటుంది. ముఖ్యంగా తీపి వాసన!

© Dantuluri Kishore Varma 

మంచులో ముగ్గులు - దేవుడికి సేవ

పిండితో చుక్కలు పెట్టి, అందమైన గీతలతో ముగ్గులు పెట్టి, రంగులతో అలంకరించి, బంతుపూల రేకులు అద్ది, తళుకులీనే మెరుపులు జల్లి, మధ్యలో గొబ్బెమ్మలుపెట్టి పౌష్యలక్ష్మికి స్వాగతం పలికే లోగిళ్ళు ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నాయి? మొక్కుబడికి వేసే ముగ్గుల గురించికాదు నేను చెప్పేది - ఇష్టంతో వేసే ఇలాంటి సంక్రాంతి ముగ్గులు మనం చూసి ఎంతకాలం అయ్యింది! 

బడికి, బ్లాగ్‌కి శెలవు చెప్పి అలా, అలా తిరిగి వచ్చాను ఓ నాలుగు రోజులు. వైజాగ్ సాగరతీరంలో, అరకులోయలో డీస్ట్రెస్సింగ్.  వైజాగ్ మురళీనగర్లో సాయంత్రం చలి భయపెట్టడం మొదలుపెట్టే సమయానికి, దూరంగా ఉన్న కొండలు బూడిదవర్ణం నుంచి నీలిరంగులోకి మారుతున్నప్పుడు, మంచుతెర మేలిముసుగులా పట్టణం మీద పరుచుకొంటున్నప్పుడు... మా అన్నయ్యగారి ఇంటిదగ్గరనుంచి అల్లంత దూరంలో ఉన్న వైభవ వెంకటేశ్వరస్వామి గుడికి నడిచి బయలుదేరాం. స్ట్రీట్‌లైట్ల వెలుగుల్లో, వాహనాల హెడ్‌లైట్ల కాంతిలో, షాపు అద్దాల్లోనుంచి రోడ్డుమీదకి పడే వెలుగు నీడల్లో మంచుని చూడడం నాకు చాలా ఇష్టం. అందుకే నడక.  

Shot in daylight

Shot in daylight

నిశ్చల సరస్సులో తామరపువ్వుల్లాగ తెల్లని గోపురాలతో వెంకటేశ్వరస్వామి గుడి, గుడిముందు ఇద్దరు ముగ్గురు మహిళలు రంగవల్లులు వేస్తున్నారు. మండువేసవిలో చల్లని పానీయం గొంతుదిగుతున్నప్పుడు ఎలా ఉంటుందో, మంచు కురిసే సాయంత్రం ఇలాంటి దృశ్యం మనసుకి అలానే అనిపిస్తుంది.   మూడొంతులు పూర్తయిన ముగ్గును చూస్తూ లోనికి వెళ్ళాం. ప్రాకారంలో ధక్షిణంవైపు తిరుప్పావై ఆ మరునాటి పాశురానికి సంబంధించిన ముగ్గు వేస్తున్నారు.  

దర్శనానంతరం బయటకు వస్తూ, పూర్తయిన రంగుల ముగ్గులు చూసి మెచ్చుకోకుండా ఉండలేక పోయాను. అక్కడే ఉన్న ఒకాయన అప్పటివరకూ రంగవల్లులు దిద్దిన ఒక అమ్మాయిని చూపించి `గత పదిసంవత్సరాలుగా ప్రతీసంవత్సరం పండుగనెలలో క్రమం తప్పకుండా ఈ వేంకటేశ్వరస్వామి గుడి ముందు ఇలానే వేస్తుందని,` చెప్పారు. దేవుడికి అది ఒక సేవ!

© Dantuluri Kishore Varma